ÔNG GIÀ NOEL VIỆT NAM Ở ĐÂU?

Ông già Noel - là cách gọi của người Việt Nam. Chẳng biết ông tên gì và ở đâu tới ? Chỉ biết - đó là những ông già phúc hậu, tốt bụng, vui tính, rất yêu trẻ em…mặc bộ đồ màu đỏ viền trắng - nón cũng vậy, thắt lưng da đen và đi giày đen; râu - tóc bạc trắng, đeo kính trắng, tay rung chuông leng keng; với túi quà nặng trĩu, tìm gặp các bé ngoan để tặng. Nghe đâu ông đến từ xứ Bắc Cực lạnh giá nên râu tóc bạc phơ ? Cứ đầu tháng 12, trẻ con khắp thế giới lại náo nức viết thư cho ông để xin quà. Khi đến Việt Nam ông không cưỡi xe tuần lộc như ở các nước Châu Âu mà thường đi xe gắn máy mới kịp giờ vì trẻ em rất đông mà đường phố lại chật hẹp. Bởi ông chỉ xuất hiện vào dịp Noel nên mọi người gọi chung “những ông già đáng yêu” đó là Ông Già Noel.



Trong tiếng Anh, ngôn ngữ phổ biến nhất thế giới, ông già Noel có tên là Santa Claus - Thánh Nicolas, một nhân vật có thật ở thành Myra, Thổ Nhĩ Kỳ. Ông sinh vào cuối thế kỷ III. Ngay từ nhỏ, ông đã hay giúp đỡ người nghèo khó. Khi trở thành Tổng Giám Mục, ông thường bí mật giúp đỡ nhiều người hoạn nạn, đặc biệt là trẻ em. Nhiều nơi chọn Nicolas là thánh quan thầy của trẻ em. Ở châu Âu, bọn trẻ thường đặt giày hoặc tất của mình cạnh ống khói và chờ đợi ông Nicolas mang quà tới; khi các bé đã ngủ say. Các quốc gia ở Bắc Âu như Đan Mạch, Thụy Điển, Na Uy, Phần Lan, Iceland…đều cho rằng ông già Noel xuất xứ từ nước mình, có hẳn xưởng chế tạo đồ chơi riêng. Thành phố Rovaniemi, thủ phủ vùng Lapland, Phần Lan; nằm cạnh vành đai Bắc Cực có cả văn phòng ông già Noel, là nơi ở của ông và các chú lùn, có bưu điện riêng để ông nhận thư, có lò nướng bánh riêng để ông phân phát…Lại có hẳn công ty “Ông già Noel” với trang web hẳn hoi, sản xuất đĩa DVD và thiệp về ông già Noel, tổ chức các sự kiện Giáng Sinh…thu hút hàng trăm ngàn du khách. Giáng Sinh năm 1930, hãng nước ngọt Coca Cola chọn ông già Noel làm đại diện cho chiến dịch quảng cáo với trang phục màu đỏ truyền thống. Hơn cả sự mong đợi, Coca Cola nhanh chóng mở rộng thị phần, còn ông già Noel ngày càng nổi tiếng. Bộ đồ màu đỏ in đậm trong tâm trí mọi người và trở thành đồng phục của ông già Noel cho đến ngày nay. Từ đó, hình ảnh ông già Noel gắn liền với lễ Giáng Sinh và ngày càng được phổ cập khắp thế giới.



Tôi gặp "Ông già Noel thật” lần đầu tiên ở Berlin - Cộng Hòa Dân Chủ Đức vào Noel 1987. Trời rất lạnh, tuyết phủ khắp phố phường. Ông rảo nhanh trên phố, má ửng hồng, mang túi kẹo đi phân phát cho các bạn nhỏ. Đứa trẻ nào gặp ông cũng nhảy cẩng lên vì vui sướng. Ông xoa đầu, bắt tay, chúc Giáng Sinh an lành, dúi vào tay chúng những phần quà nho nhỏ rồi vội vã lên đường. Hỏi thăm, được biết đó là những người yêu trẻ, tình nguyện làm ông già Noel. Quà thì tự nguyện góp hoặc các nhà hảo tâm hỗ trợ. Vốn là cán bộ Đoàn làm công tác thiếu nhi, tôi nuôi ý định “mời” các ông già Noel về Việt Nam chơi và tặng quà cho trẻ em. Cũng như nhiều trẻ em nông thôn và lớp nghèo thành thị khác, từ bé tôi chẳng biết Noel là gì. Cái ăn, cái mặc còn thiếu trước hụt sau nói chi đến quà tặng. Sau này lên tỉnh học, qua sách báo, tôi mới nghe nói về ông già Noel. Noel là dịp lễ trọng đại của bà con Thiên Chúa Giáo và những gia đình khá giả. Ở quê, Giáng Sinh chỉ có Chúa Hài Đồng với hang đá, còn ông già Noel chỉ loanh quanh đâu đó trên phố. Nghe nói ông phải chui lỗ thông gió, lách qua cửa sổ và tặng quà cho trẻ con. Tôi cứ thắc mắc “Sao ông không về quê nhỉ?”. Ở quê, chẳng phải khổ sở vì nhà cửa thời đó chỉ khép hờ cửa chính, nhiều nhà không đóng cửa. Nếu có dịp gặp ông, nhất định tôi sẽ hỏi cho ra lẽ…


Dù ngọn gió đổi mới đã bước đầu làm thay đổi diện mạo đất nước nhưng khi tôi đề nghị “mời” ông già Noel vào Sài Gòn thì đều bị từ chối. Có người còn cho rằng đó là sản phẩm của tôn giáo, của chủ nghĩa tư bản ! Mãi đến 1997, 10 năm sau lần gặp gỡ ông già Noel ở Berlin, tôi mới liều mạng “đón” ông vào Sài Gòn. Lúc này, Trung Tâm Dã Ngoại Lửa Việt vừa được Hội Đồng Đội bàn giao cho Hội Liên Hiệp Thanh Niên Thành Phố. Các chương trình xã hội Cây Mùa Xuân năm đó đều có ông già Noel xuất hiện tặng quà cho trẻ em nghèo. Lãnh đạo thành phố tham dự không có ý kiến gì dù hơi bất ngờ nhưng tôi bị Thành Đoàn phê bình. Hơi buồn, tôi tự an ủi “Ông già Noel từng bị bạc đãi, thậm chí cấm đoán ở một số nước Châu Âu. Có nhà thờ kết luận trẻ con cứ khăng khăng ở nhà đợi ông già Noel chứ không chịu đi lễ!”. Kệ, không cho ông già Noel đi tặng quà cho tập thể thì đi làm dịch vụ, lấy tiền lời cho trẻ em nghèo. Nếu tôi nhớ không lầm, Noel 1997 chỉ có 2 đơn vị làm dịch vụ này. Tổng đài 108 (nay là 1080) nhận tặng quà ở nội thành và nhà mặt tiền. Còn Lửa Việt thì nhận tất, giá chỉ bằng một nửa.


Thời đó điện thoại di động là của hiếm, chỉ có máy nhắn tin. Năm đầu chưa có kinh nghiệm nên sự cố tùm lum. Nào lạc đường, lạc quà, ông già mất râu, mất nón, trễ giờ, không liên lạc được….Thay vì đem niềm vui cho các em, đôi lúc làm các em hoảng sợ, thậm chí phản giáo dục. Từ chỗ “rón rén” vào Sài Gòn, bây giờ ông già Noel được “sinh sản vô tính”, đi đâu cũng gặp, thật giả khó lường. Những ông già Noel phúc hậu, tốt bụng, nhân từ thì ít mà các ông già Noel “nhái” thì nhiều. Cứ khoác lên người bộ đồ đỏ là thành ông già Noel, phóng xe bạt mạng, lạng lách cho kịp chỉ tiêu. Những “ông già Noel robot”, cứ cắm đầu cắm cổ giao quà thật nhanh, chẳng đoái hoài gì đến đám trẻ nghèo đang vẫy ông rối rít. Trẻ con ngày nay, tiếp cận với nhiều thông tin sớm nên 8 - 9 tuổi đã khó tin là ông già Noel có thật. Khi bạn bè tiu nghỉu gặp các ông già Noel phớt lờ trong xóm, có em đã chua chát “Không phải ông già Noel thật đâu. Mấy nhà giàu thuê người ta làm ông già Noel giả để tặng quà đấy”. Nghe mà đứt ruột. Cách đây hơn 15 năm, khi tổ chức sinh nhật lên 7 tuổi cho con gái anh Nguyễn Vĩnh Thiện, giám đốc hãng phim Trẻ, tôi “mời” Đôrêmon cùng dự. Các bé chơi đùa thỏa thích, Đôrêmon mệt lừ, tháo đầu rối ra để thở, mồ hôi nhễ nhãi. Các cháu liền thảng thốt “Chú ơi ! Đôrêmon là người thật hả?” Tôi cà lăm chống chế vì vô tình làm vỡ niềm tin và ước mơ của các bé.


Trước tình trạng “lạm phát” ông già Noel, đi ngược lại những hình ảnh tốt đẹp ban đầu, nhiều nơi trên thế giới đã hạn chế, thậm chí cấm cửa ông già Noel. Năm 2003, Ủy Ban Châu Âu từng có ý định cấm ông già Noel hoạt động vì đã vượt ra ngoài khuôn khổ cho phép. Hình ảnh ông già Noel bị hoen ố và ngày càng khó kiểm soát. Các ông già Noel bát nháo đã giẫm đạp lên ước mơ của các em. Chính người lớn, cả vô tình và cố ý làm mất cái hay, cái đẹp của ông già Noel. Người lớn cứ chăm bẵm là ông già Noel phải đến tối 24.12. Khổ nỗi, đó là giờ cao điểm, thiên hạ đổ ra đường, người - xe chen chúc. Nếu ai cũng muốn giờ đó thì lấy đâu ông già Noel cho đủ? Chỉ còn cách mua đồ, nhà nào nhà đó tự đóng vai ông già Noel cho con cháu mình. Với trẻ con, hễ được quà là thích, càng sớm càng thích. Được nhận quà sớm, tha hồ khoe với bạn bè vì mình phải ngoan giỏi cỡ nào thì ông già Noel mới tặng quà trước người khác. Có người lớn dùng ông già Noel để làm cảnh cho các bữa ăn nhậu, để lòe hàng xóm…





14 năm gắn bó với dịch vụ ông già Noel, tôi có vô vàn kỉ niệm, học thêm nhiều thứ và thấy mình “nhận được nhiều hơn cho”. Có em, trước khi lên bàn mổ muốn được gặp ông già Noel. Ông đã đến cùng với bà Chúa Tuyết và Thiên Thần, tặng quà, chúc lành cho bé. Nhiều em viết thư nhờ ông già Noel tặng quà cho các bạn nghèo hơn trong xóm, trong lớp với tên tuổi cụ thể. Có em đề nghị ông già Noel tặng quà cho mẹ, cho bà đang ốm liệt giường. Có bé khoe đã nhận quà và chia cho các bạn cùng vui. Có em gọi điện thoại muốn được trò chuyện với ông già Noel…. Có phụ huynh tới gửi quà mà tiền quà íh hơn tiền gửi. Anh em xin được làm miễn phí nhưng họ nhất định không chịu bởi “nếu không nhận chi phí tôi sẽ nhờ chỗ khác”. Có phụ huynh còn nhờ tặng cả chó, mèo thật cho các bé…. Vui nhất là khi các ông già Noel đi tặng quà cho trẻ em ở Làng Hòa Bình Từ Dũ, ở bệnh viện Ung Bướu, bệnh viện Nhi Đồng, các trường trại xã hội, trẻ em đường phố. Cả trẻ con và người lớn đều ngạc nhiên, bất ngờ, thích thú. Trẻ em thì cảm động, còn người lớn có khi không cầm được nước mắt. Trong khi nhiều người dùng ông già Noel để “móc túi” thiên hạ, để quảng cáo thô thiển như phát tờ rơi, chèo kéo khách…thì vẫn có rất nhiều ông già Noel thiện nguyện, bỏ cả tiền bạc và công sức đến với những trẻ em nghèo khó, bất hạnh. Các ông già Noel chính hiệu đã thổi vào những tâm hồn trẻ thơ kém may mắn ngọn lửa hy vọng, niềm tin vào lòng tốt và dạy các em biết ước mơ để vượt qua nghịch cảnh.

Đến hẹn lại lên. Cứ đầu tháng 12 là “Văn Phòng Ông Già Noel tại Việt Nam” mở cửa. Gọi là văn phòng vì có đủ bộ phận. Khi nhận quà, bộ phận tiếp nhận sẽ xác minh mối quan hệ người gửi - người nhận, tránh tình trạng quà bị từ chối, quà “hối lộ”. Văn phòng chỉ nhận gửi chứ không nhận mua quà và sẵn sàng nhận tặng miễn phí nếu các cháu trực tiếp đến văn phòng. Bộ phận tiếp nhận sẽ mở quà trước mặt người gửi, nhằm đảm bảo an ninh và an toàn cho người nhận. Sau đó ghi thông tin đầy đủ về địa chỉ, về người nhận để khen các bé khi đến tặng quà, về vài khiếm khuyết cần nhắc nhở và hẹn năm sau trở lại, nếu bé thay đổi sẽ được quà nhiều hơn. Bộ phận kho sẽ đánh số, phân loại quà theo kích cỡ, khu vực ,thời gian để sắp xếp hợp lý. Tránh tình trạng dồn quà vào giờ cao điểm. Các ông già Noel và tài xế được tuyển chọn từ các trường đại học, cao đẳng, trung học nghề. Tất cả phải trải qua vài ngày tập huấn cấp tốc bởi các chuyên gia về tâm lý, hoạt náo, kỹ năng tiếp cận và chơi với trẻ, xử lý tình huống…. Từng cặp đều có số, có cờ để dễ kiểm soát. Bộ phận điều động sẽ phân phối lực lượng, giải cứu các ông già Noel bị kẹt xe, bị hỏng xe, bị cướp quà, bị lạc quà, mất thông tin, bị giật râu - nón…. Trước khi lên đường, ông già Noel phải đảm bảo chỉn chu trang phục từ đầu đến cuối cho tới khi hoàn thành nhiệm vụ. Ngay sau đó, bộ phận thông tin sẽ gọi điện thoại đến từng địa chỉ nhận quà để kiểm tra chất lượng dịch vụ. Nếu có sự cố, tùy mức độ mà xin lỗi, bồi thường, tặng quà lại. Có trường hợp, lãnh đạo phải trực tiếp đến tận nhà giải quyết. Các ông già Noel và tài xế đều được ký hợp đồng thời vụ và đóng bảo hiểm.


Trong túi các ông già Noel luôn có sẵn kẹo để phân phát cho trẻ con trong xóm những nơi ông đi qua. Khi vào nhà mà số quà ít hơn số trẻ, ông sẽ xin lỗi các cháu bởi ông chỉ mang quà khi nhận được thư. “Cháu cầm tạm mấy viên kẹo, năm sau nhớ viết thư cho ông để nhận quà”. Rồi ông làm nhiệm vụ của mình, tặng quà, biểu dương và nhắc khéo các “nhân vật chính”. Trừ chi phí tổ chức, toàn bộ tiền lời thu được từ dịch vụ văn phòng ông già Noel tại Việt Nam sẽ được mua quà tặng trẻ em nghèo trong chương trình Cây Mùa Xuân . Cái được lớn nhất là hiệu quả giáo dục và uy tín thương hiệu. Nếu trông chờ hiệu quả kinh doanh thuần túy thì sẽ thất vọng. Mấy năm trước, nhiều công ty du lịch hăm hở tổ chức dịch vụ này nhưng lần lượt rơi rụng vì lợi bất cập hại, quá vất vả mà có khi còn lỗ vốn.




Dù còn nhiều ý kiến và quan điểm trái ngược, Lửa Việt vẫn kiên trì tổ chức “Văn Phòng Ông Già Noel tại Việt Nam”. Ông già Noel vốn rất tốt bụng, không chỉ tặng quà cho trẻ em nhân dịp Noel mà còn tặng quà sinh nhật, quà cho người yêu và quà thượng thọ trong mùa Giáng Sinh. Người xưa từng dạy “Của cho không bằng cách cho”. Ông già Noel đã trở thành nét văn hóa của rất nhiều nước. Ở đâu cũng vậy tốt - xấu luôn đan xen. Vấn đề làm sao hạn chế cái xấu để cái tốt sinh sôi. Rất cần những cảnh báo để chấn chỉnh và cả biện pháp ngăn chặn tình trạng bát nháo của các ông già Noel hiện nay ở Việt Nam. “Bộ đồ không làm nên thầy tu”. Các em rất tinh ý nên dễ dàng nhận ra các ông già Noel “giả”. Hãy trả những ông già Noel thật sự về cho các em, bởi “Các Ông Già Noel là những người bạn tốt nhất của trẻ em toàn thế giới”.

*Nguyễn Văn Mỹ