VISA - THƯỚC ĐO UY TÍN QUỐC GIA?

Visa, gọi nôm na là thị thực khi nhập cảnh vào các nước. Dù chưa có văn bản xác nhận nhưng thiên hạ xem đó là thước đo uy tín và sự tin cậy của các quốc gia. Thông thường, khách vào nhà ai đều phải xin phép và chủ nhà có quyền từ chối, nếu không thích hoặc thấy bất tiện. Khách phải có uy tín và tin cậy cỡ nào mới được vào nhà mà không cần xin phép, nghĩa là được miễn visa. Điều thú vị là không phải hễ cường quốc thì được mọi người tin cậy, có thể vào nhà thiên hạ thoải mái.

Thế giới có 219 nước và vùng lãnh thổ. 10 nước được miễn visa nhiều nhất thì 9 nước thuộc châu Âu gồm có Anh, Phần Lan, Thụy Điển được miễn thị thực 173 nước. Tiếp theo là Đan Mạch, Đức, Mỹ, Luxemburg 172 nước. Ý, Hà Lan, Bỉ 171 nước. Quốc gia đứng đầu châu Á là Nhật Bản cùng với Canada, Pháp, Na Uy, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Ireland 170 nước. Đảo quốc Singapore dẫn đầu Asean và xếp thứ 2 châu Á cùng với Úc, Hy Lạp 167 nước. Hàn quốc 166 nước, Malaysia 163, Brunei 146 nước…

Cha ông mình từng nói “Bần cùng sinh đạo tặc” nhưng lại căn dặn “Đói cho sạch, rách cho thơm” hoặc “Giấy rách phải giữ lấy lề”. Tuy nhiện nghèo khó thường nảy sinh nhiều tệ nạn. Nghèo trước hết là do quản lý kém, quản lý kém nên tham nhũng, thiếu minh bạch; hậu quả là xã hội đảo điên và tệ nạn phát sinh. Nước giàu cũng có tệ nạn nhưng nhờ quản lý tốt và pháp luật nghiêm minh nên hạn chế được. Không thể nói dân nước giàu tốt hơn dân nước nghèo nhưng nhờ dân trí và quản lý, người dân biết sợ pháp luật và tự giác hơn. Đói nghèo và luật pháp không nghiêm, xã hội bất công là nguyên nhân chính dẫn đến các tệ nạn xã hội. Công dân các nước nghèo và trật tự xã hội kém thì khó mà xin được visa chứ đừng mơ chuyện miễn thị thực. Các nước càng phát triển, xã hội càng ổn định thì công dân xứ họ càng được nhiều nước miễn thị thực.

Mỗi nước đều có chính sách miễn thị thực theo quan điểm của từng chính phủ. Nước nào cũng có “danh sách đen” những nước phải hạn chế nhập cảnh bằng các điều kiện cụ thể. Đó là cách nói lịch sự, còn nói thẳng là cấm nhập cảnh. Bởi vì công dân các nước trong “danh sách đen” thường tìm cách trốn ở lại, nhập cư bất hợp pháp để lao động chui, kết bè lập đảng, gây rối trật tự; tạo thêm gánh nặng xã hội. Đa phần là những nước nghèo hơn hoặc có truyền thống nhập cư lậu. Nghèo như Campuchia nhưng vẫn có tên 9 nước bị hạn chế nhập cảnh. Việt Nam nằm trong danh sách đen khá nhiều nước, kể cả Thái Lan. Có điều các nước họ kín tiếng và dùng ngôn từ lịch sự. Người Thái có vẻ thật thà, trương “bảng phong thần” các nước bị hạn chế, trong đó có Việt Nam. Thế là dân Việt tự ái, phản đối ầm ĩ, đòi tẩy chay du lịch Thái. Cuối cùng bộ Ngoại Giao Thái phải gỡ bảng nhưng người Việt đi du lịch lẻ vẫn bị làm khó dễ. Cái này là tại dân mình. Nhiều nước còn qui định nhiều điều kiện khó gấp mấy lần nhưng cách làm tế nhị hơn nên không bị phản ứng, dù ai cũng thấy nhục, nhất là những nước ngày xưa thua kém mình như Hàn Quốc, Đài Loan…Ngược lại thiên hạ, Việt Nam hào hiệp mở cửa đón khách tất cả các nước. Hậu quả của chính sách thông thoáng visa là thành phố Hồ Chí Minh có hơn 4.000 công dân các nước nhập cư trái phép, làm đủ thứ nghề, kể cả trái với đạo lý Việt Nam và phạm pháp, tạo thêm gánh nặng xã hội không đáng có.

Việt Nam xếp hạng 81 các nước được miễn thị thực nhưng chỉ đứng trên 31 quốc gia vì có nhiều nước đồng hạng. Trong Asean, Việt Nam xếp gần cuối bảng với 45 quốc gia và vùng lãnh thổ miễn visa; thua cả Lào 46 nước, Campuchia 47 nước. Chỉ hơn Myanmar, do mấy chục năm “bế quan tỏa cảng” nên chỉ được 40 nước. Điều ngạc nhiên là Trung Quốc, xếp thứ 2 thế giới, trên cả Nhật Bản về tổng thu nhập quốc gia, nhưng thu nhập đầu người thì kém Nhật Bản gần chục lần. Du lịch Trung Quốc xếp theo lượng khách đứng thứ 3 thế giới, sau Pháp và Mỹ nhưng doanh thu du lịch thì kém xa. Xếp theo tỉ lệ dân số thì 28 người dân Trung Quốc mới đón được 1 khách du lịch. Tỉ lệ này ở Việt Nam là 13/1; Campuchia là 3,5/1; Lào là 2/1; Malaysia là 1/1; Sigapore là 0,27/1. Trung Quốc cũng là nước có công dân xuất ngoại nhiều nhất thế giới. Dù đã tìm mọi cách đánh bóng tên tuổi và cả mua chuộc bằng viện trợ nhưng chỉ được 44 nước miễn visa, xếp sau cả Việt Nam, Lào, Campuchia. Quốc gia được miễn thị thực ít nhất là Afghanixtan 28 nước; tiếp theo là Iraq 31 nước; Somali và Pakistan cùng 32 nước. Lạ là các quốc gia trước đây trong hệ thống xã hội chủ nghĩa và cả mấy nước hiện nay cùng ý thức hệ gần như không miễn thị thực cho Việt Nam hoặc miễn visa cho nhau. Người Việt hiện nay, xin thị thực vào Nga là khó chịu và đắt nhất, hơn cả visa đi Mỹ. Những quốc gia miễn thị thực cho Việt Nam, trừ các nước Asean, còn lại đa phần là các quốc gia xếp cuối bảng.

Khái niệm miễn thị thực theo bảng xếp loại trên bao gồm cả hộ chiếu công vụ (HCCV), hộ chiếu ngoại giao (HCNG) và hộ chiếu phổ thông (HCPT). Nếu miễn visa cho HVCV và HCNG thể hiện sự hội nhập và uy tín nhà nước thì miễn thị thực cho HCPT đánh giá mức độ tin cậy của cộng đồng thế giới với người dân mỗi nước. Trong số 45 nước miễn thị thực cho Việt Nam, chỉ có 13 nước là miễn cho HCPT. Việt Nam cũng đang miễn thị thực cho 79 nước. Hiện nay, theo hiệp định miễn thị thực Asean, Việt Nam miễn visa cho HCPT 9 nước và ngược lại. Để khuyến khích du lịch, Việt Nam cũng đang miễn thị thực cho HCPT đơn phương cho các nước Nhật Bản, Hàn Quốc, Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển, Phần Lan, Nga. Hiệp Hội Du Lịch Việt Nam và Tổng cục Du Lịch cũng đang kiến nghị mở rộng diện miễn visa cho HCPT các nước Pháp, Anh, Đức, Ý, Tây Ban Nha, New Zealand, Canada, Úc, Ấn Độ.

Theo thiển ý của tội, cần mạnh dạn miễn thị thực cho HCPT của Việt Kiều (hiện đang phải xin miễn trong 5 năm mỗi lần) và công dân các nước có lượng khách du lịch vào Việt Nam nhiều như Mỹ, Trung Quốc…Không thể nại lý do thất thu vì đối với khách Âu - Mỹ, số tiền làm visa chỉ chiếm 1 - 2% giá tour. Có thể cục Quản Lý Xuất Nhập Cảnh thuộc bộ Công An thất thu nhưng đất nước sẽ bội thu, không chỉ tiền mặt mà còn nhiều thứ khác. Đây là chiến lược khuyến mại, thả tép bắt tôm, cạnh tranh với các nước trong khu vực. Với khách Trung Quốc chỉ nên miễn cho đường bay vì chi phí tour cao hơn. Khách Trung Quốc vào Việt Nam sẽ hiểu Việt Nam không giống những gì họ đang được tuyên truyền.

Hãy mở lòng mình trước khi muốn người khác mở lòng. Bên cạnh đó cần siết lại điều kiện nhập cảnh Việt Nam của những nước mà an ninh xã hội kém ổn định. Về phần mình, phải hợp lực xây dựng nền kinh tế vững mạnh, an ninh trật tự xã hội tốt, mới có uy tín quốc tế, được thêm nhiều nước miễn thị thực, cải thiện hình ảnh của người Việt trong mắt thiên hạ.

**Nguyễn Văn Mỹ (UV.BCH Hiệp Hội Lữ Hành VN).


PHỤ LỤC:
I/ Xếp hạng miễn thị thực của Asean.
1/ Singapore      167 nước miễn thị thực.
2/ Malaysia        163.
3/ Brunei            146.
4/ Thailand           68.
5/ Philippines       58.
6/ Indonesia         53.
7/ Timor Lester     47.
8/ Cambodia         47.
9/ Laos                 46.
10/ Vietnam          45.
11/ Myanmar          40.
        II/ 13 nước miễn visa cho HCPT Việt Nam:
-        9 nước Asean, trừ Đông Tiomo.
-        3 nước Trung Mỹ là Ecuador, Dominica, Panama.
-       1 nước Trung Á là Kyrgyzstan.
        III/ 3 nước chỉ miễn visa HCNG Việt Nam :
-       Pháp, Brazil, Iran.
        IV/ 29 nước miễn visa cho HCCV và HCNG Việt Nam:
-       5 nước châu Mỹ : Nicaragoa, Cuba, Argentina,  Mehico, Chile.
-       12 nước châu Á : Mông Cổ, Afghanistan, Ấn Độ, Iraq, Đông Timo, Nhật Bản, Hàn Quốc, Triều Tiên, Srilanka, Bangladesh, Thổ Nhĩ Kỳ, Trung Quốc.
-       2 nước châu Phi :Algieri, Maroc.
 10 nước châu Âu : Rumani, Anbani, Belarus, Bulgaria, Hunggary, Mondova, Nga, Slovakia, Yogosslava, Ukraina.

Nhận xét